Regionalizmy z Mazowsza
17 haseł z Mazowsza z definicją i pochodzeniem — m.in. bułka wrocławska, byśki, dzieucha. Poznaj regionalizmy mazowieckie i sprawdź się w quizie.
Słowniczek mazowiecki
- bułka wrocławska
Bułka wrocławska to na Mazowszu najczęstsza nazwa długiej, miękkiej bułki pszennej, którą kroi się w poprzek na kromki i je z masłem, miodem albo dżemem.
- byśki
'Byśki' to tradycyjne kurpiowskie pieczywo obrzędowe — małe figurki z ciasta przedstawiające zwierzęta gospodarskie, wypiekane na Nowy Rok.
- dzieucha
Dzieucha to w gwarze łowickiej dziewczyna, a także córka.
- fafernuchy
Fafernuchy to tradycyjne kurpiowskie ciasteczka korzenne, do których ciasta dodaje się startą marchew lub buraki pastewne dla osłodzenia.
- kosiula
Kosiula to w gwarze łowickiej (dawne Księstwo Łowickie) koszula — podstawa słynnego stroju łowickiego, szyta z białego lnianego płótna.
- Kupalnocka
Kupalnocka to na Mazowszu (zwłaszcza na Kurpiach), Podlasiu, Warmii i Mazurach Noc Kupały, czyli sobótka — czerwcowe święto obchodzone z ogniskami, skakaniem przez ogień i puszczaniem wianków na wodę.
- kurpie
Kurpie to plecione chodaki z lipowego łyka, noszone w mazowieckich puszczach jeszcze w XIX wieku.
- mazurzenie
Mazurzenie to jedna z najbardziej wyrazistych cech polskich gwar: wymawianie głosek sz, ż, cz, dż jak s, z, c, dz — 'mas' zamiast 'masz', 'capka' zamiast 'czapka', 'zaba' zamiast 'żaba'.
- nowe latko
Nowe latko to kurpiowskie obrzędowe pieczywo noworoczne — krążek z ciasta, na którym ustawia się figurki zwierząt gospodarskich, ptaków i pasterza.
- oberek
Oberek to polski taniec ludowy w metrum trójdzielnym, o rytmach mazurkowych i szybkim tempie — najszybszy z trzech tańców mazurowych: kujawiak jest najwolniejszy, mazur umiarkowany, a oberek pędzi.
- panienka
W gwarach — m.in. na Kujawach, w Wielkopolsce i na Mazowszu — 'panienka' to źrenica oka.
- pasiak łowicki
Pasiak łowicki to wełniana tkanina w pionowe, gęsto zestawione pasy — podstawa stroju ludowego regionu łowickiego.
- pazłotko
'Pazłotko' to na Lubelszczyźnie sreberko od czekolady — cienka metalowa folia, w którą zawinięte są słodycze.
- psiwo kozicowe
Psiwo kozicowe to kurpiowski napój z jałowca i miodu — lekko musujący, słodko-gorzki, zwykle niemal bezalkoholowy.
- pyzy
'Pyzy' to na Mazowszu i w Warszawie kluski z ciasta ziemniaczanego, najczęściej z nadzieniem mięsnym, słynnie sprzedawane na gorąco z ulicznych wózków (m.in. spod Bazaru Różyckiego).
- rejbak
Rejbak to kurpiowski zapiekany placek z tartych ziemniaków ze skwarkami i cebulą — bliski krewniak podlaskiej babki ziemniaczanej.
- wycinanka kurpiowska
Kurpie słyną z niezwykle precyzyjnych i bogatych w motywy wycinanek z papieru, przedstawiających sceny z życia wsi, rośliny i zwierzęta.
Przykładowe pytania
- poziom · łatwy„wycinanka kurpiowska”Jaka forma sztuki ludowej jest charakterystyczna dla Kurpiów?
- poziom · trudny„byśki”Czym są kurpiowskie 'byśki'?
- poziom · trudny„fafernuchy”Czym są kurpiowskie 'fafernuchy'?
- poziom · łatwy„pyzy”Czym są słynne mazowieckie 'pyzy z wózka' (m.in. spod warszawskiego Bazaru Różyckiego)?
- poziom · trudny„rejbak”Czym jest kurpiowski 'rejbak'?
- poziom · średni„rejbak”Od jakiego słowa pochodzi nazwa kurpiowskiego 'rejbaka'?
Quiz o Mazowszu
Tylko pytania o słowa z tego regionu. Sprawdź, ile z nich znasz.